Zelfstandigenwet

Zelfstandigenwet: wat houdt deze nieuwe zzp wet in?

De Nederlandse overheid werkt aan nieuwe wetgeving voor zelfstandigen: de Zelfstandigenwet. Deze wet moet meer duidelijkheid geven over de positie van zzp'ers en de beoordeling van arbeidsrelaties.

De Zelfstandigenwet krijgt steeds meer aandacht omdat het kabinet heeft aangekondigd dat grote delen van de eerder voorgestelde VBAR waarschijnlijk geschrapt zullen worden. In plaats daarvan wil de overheid juist meer nadruk leggen op ondernemerschap en duidelijkere erkenning van echte zelfstandigen.

Ondernemerschap Rechtsvermoeden Arbeidsrelatie Toetsing

Aanleiding

Waarom komt er een Zelfstandigenwet?

Volgens het kabinet zorgde het verduidelijkingsdeel van de VBAR voor teveel onrust en onzekerheid in de markt. Daarom heeft de overheid besloten dit deel grotendeels los te laten en de weg vrij te maken voor de Zelfstandigenwet.

De gedachte achter de nieuwe wet is dat echte ondernemers beter herkenbaar moeten worden binnen de wetgeving. In plaats van vooral te kijken naar de vraag is iemand eigenlijk werknemer? wil de Zelfstandigenwet meer kijken naar is iemand aantoonbaar zelfstandig ondernemer?

Dat is een belangrijk verschil met de eerdere koers rondom de VBAR.

Verschuiving

Wat verandert er ten opzichte van de VBAR?

De VBAR richtte zich vooral op het beoordelen van mogelijk werknemerschap. Daarbij lag veel nadruk op gezagsverhouding, aansturing en arbeidsrechtelijke kenmerken.

De Zelfstandigenwet kiest juist meer voor een benadering waarbij ondernemerschap centraal staat. Daarbij wordt gekeken naar factoren die passen bij zelfstandig ondernemen, zoals meerdere opdrachtgevers, ondernemersrisico, investeringen, marktactiviteit, zelfstandige bedrijfsvoering, vrijheid van uitvoering en ondernemerschap in de praktijk.

Daardoor ervaren veel zelfstandigen de nieuwe koers als positiever voor echte ondernemers.

Toetsen

Welke toetsen spelen een belangrijke rol?

Binnen de plannen rondom de Zelfstandigenwet wordt vaak gesproken over twee belangrijke onderdelen.

Zelfstandigentoets

Hierbij wordt gekeken naar kenmerken van ondernemerschap. Bijvoorbeeld: staat iemand ingeschreven bij de KvK, heeft iemand meerdere opdrachtgevers, wordt actief aan acquisitie gedaan, zijn er investeringen gedaan en loopt iemand ondernemersrisico?

Werkrelatietoets

Daarnaast wordt gekeken naar de feitelijke samenwerking tussen opdrachtgever en zelfstandige. Denk aan hoeveel vrijheid iemand heeft, de mate van aansturing, zelfstandigheid in uitvoering, economische afhankelijkheid en de positie binnen de organisatie.

Deze combinatie moet volgens de initiatiefnemers zorgen voor een evenwichtiger beoordeling van arbeidsrelaties.

VBAR

Komt de VBAR nu helemaal te vervallen?

Niet volledig. Het kabinet heeft aangegeven dat vooral het verduidelijkingsdeel van de VBAR wordt geschrapt. Het onderdeel rondom het rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage tarieven blijft waarschijnlijk wel bestaan.

Dat betekent dat bij lage uurtarieven sneller vermoed kan worden dat iemand eigenlijk werknemer is in plaats van zelfstandig ondernemer. Volgens recente plannen gaat het daarbij om tarieven tot ongeveer €38 per uur, met 2026 als peildatum.

Opdrachtgevers

Waarom volgen opdrachtgevers deze ontwikkelingen zo nauwkeurig?

Veel organisaties willen graag met zelfstandigen blijven werken vanwege flexibiliteit, specialistische kennis, tijdelijke capaciteit, projectmatig werk en personeelstekorten.

Tegelijkertijd willen opdrachtgevers voorkomen dat achteraf wordt geoordeeld dat sprake was van loondienst. Daardoor zijn veel organisaties kritischer geworden bij het inhuren van zzp'ers en groeit de behoefte aan screenings, documentatie, vastlegging van arbeidsrelaties, beoordeling van ondernemerschap en risicoanalyses.

Zzp'ers

Waarom maken veel zzp'ers zich zorgen?

Veel zelfstandigen merken dat opdrachtgevers voorzichtiger zijn geworden door alle discussies rondom de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en nieuwe wetgeving.

Sommige zzp'ers zien daardoor minder opdrachten, strengere controles, extra documentatieverzoeken, terughoudende opdrachtgevers en meer nadruk op aantoonbaar ondernemerschap.

Juist daarom hopen veel zelfstandigen dat de Zelfstandigenwet uiteindelijk meer rust en duidelijkheid gaat bieden.

Tijdlijn

Wanneer gaat de Zelfstandigenwet in?

Dat is op dit moment nog niet definitief bekend. De Zelfstandigenwet is nog volop in ontwikkeling en moet nog verder politiek worden behandeld.

Wel heeft het kabinet duidelijk aangegeven dat het de bedoeling is om de Zelfstandigenwet uiteindelijk in de plaats te laten komen van grote delen van de VBAR.

Tot die tijd blijven arbeidsrelaties voorlopig beoordeeld worden op basis van de huidige wetgeving, jurisprudentie en handhaving rondom de Wet DBA.

Praktijk

Waarom blijft de praktijk belangrijk?

Ook bij de Zelfstandigenwet blijft de feitelijke samenwerking belangrijk. Niet alleen contracten, maar vooral de manier waarop in de praktijk wordt gewerkt, zal waarschijnlijk zwaar meewegen bij de beoordeling.

Daarbij gaat het onder meer om hoeveel vrijheid iemand heeft, wie bepaalt hoe gewerkt wordt, of sprake is van ondernemersrisico, hoeveel opdrachtgevers iemand heeft, hoe afhankelijk iemand is van één opdrachtgever en hoe zelfstandig iemand daadwerkelijk werkt.

Wie denkt dat alleen een nieuwe wet automatisch alle onzekerheid oplost, onderschat dus de rol van de dagelijkse praktijk.

Keurmerk

ZZP OK! Keurmerk

Het ZZP OK! Keurmerk richt zich op het screenen van zelfstandig ondernemerschap en arbeidsrelaties aan de hand van actuele ontwikkelingen rondom schijnzelfstandigheid, de Wet DBA, de VBAR en de Zelfstandigenwet.

Tijdens de screening wordt gekeken naar factoren zoals meerdere opdrachtgevers, ondernemersrisico, marktactiviteit, investeringen, vrijheid van uitvoering, werkrelatie en zelfstandigheid in de praktijk.

Het doel is om zzp'ers en opdrachtgevers meer inzicht te geven in mogelijke aandachtspunten en risico's binnen een samenwerking.

Lees meer over het keurmerk Bezoek zzpokkeurmerk.nl

Conclusie

De Zelfstandigenwet moet zorgen voor meer duidelijkheid over de positie van zelfstandigen in Nederland. Waar de VBAR vooral keek naar mogelijke werknemerschap, lijkt de nieuwe koers meer nadruk te leggen op ondernemerschap en zelfstandig gedrag in de praktijk.

Tegelijkertijd blijft de discussie rondom schijnzelfstandigheid bestaan en zullen opdrachtgevers kritisch blijven kijken naar arbeidsrelaties.

Daardoor blijft één vraag centraal staan: wanneer is iemand écht zelfstandig ondernemer, en hoe kan dat overtuigend worden aangetoond?